Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ

Μιά συνέντευξη με τον Κωνσταντίνο Παπαδούκα, στα πλαίσια της ατομικής του έκθεσης ΙΕΡΟΙ ΧΩΡΟΙ στο UNi.Versus Art Room.

Κωνσταντίνε, ξέρω ότι είσαι πολυάσχολος και πολυεπίπεδος. Σ ενδιαφέρουν πολλά και καταφέρνεις να τα ισορροπείς και να τα συνενώνεις. Πες μας λίγα λόγια για το τί κάνεις αυτόν τον καιρό.

Αρχικά ευχαριστώ για το πολυεπίπεδος! Κυρίως σχεδιάζω. Νομίζω είναι το στοιχείο που συνενώνει ότι κάνω, είτε εικαστικά, είτε εκπαιδευτικά. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει την συγγραφή, τη συλλογή οπτικού υλικού και φυσικά το σχέδιο ή σκίτσο, με τις καινούργιες  πένες μου το τελευταίο διάστημα! Πέραν λοιπόν αυτή της συνεχούς σχεδιαστικής αναζήτηση, και της διδασκαλίας, προσπαθώ να αφήνω χρόνο για αρκετά ταξίδια.

Στην έκθεση αυτή βλέπουμε ότι κινείσαι σ ένα ευρύ πεδίο υλικών αλλά και κλιμάκων. Θα ήθελες να μας πεις δυο λόγια για την ανάγκη που κάνει έναν πολυδιάστατο άνθρωπο να εκφράζεται με όλους αυτούς τους τρόπους; Νιώθεις ότι η ποικιλία των μέσων που χρησιμοποιείς βοηθάει στην εμβάθυνση; Ή νιώθεις ότι σε βοηθά να διαχυθείς μέσα σ ότι αγαπάς και να τα ενώσεις σε μία διήγηση;

Θα έλεγα ότι οι λόγοι που κάνουν τη δουλειά μου να επεκτείνεται σε ένα ευρύ φάσμα διαστάσεων και υλικών είναι δύο.

Ό πρώτος και βασικότερος, είναι η επικοινωνία της ιδέας, του concept, με το κοινό. Κάποια υλικά βοηθούν στην αφήγηση λόγω της αμεσότητας δημιουργίας, ενώ άλλα στην εμβάθυνση, για τον ακριβώς αντίθετο λόγο. Ένα γλυπτό μεγάλης κλίμακας είθισται να χρήζει περισσότερης μελέτης, σχεδιασμού και σκέψης, έτσι φιλτράρεται η ιδέα, κατευθύνεται σε πιο συγκεκριμένες διόδους.

Κατ’ εμέ το υλικό δεν είναι παρά ένα μέσο για την μετάδοση της ιδέας του καλλιτέχνη, όπως ακριβώς μέσο μετάδοσης μιας ιδέας είναι και οι λέξεις αν θέλεις ενός συγγραφέα. Ανάλογα με το ύφος, τον τρόπο ή την οπτική που θέλει να χρησιμοποιήσει για να μεταφέρει την ιδέα του ένας καλλιτέχνης μπορεί να τροποποιήσει ή αλλάξει το υλικό του, όπως αντίστοιχα θα έκανε ο συγγραφέας με ένα ποίημα ή μια νουβέλα.

Όπως αναφέρω στους μαθητές μου, δεν ψάχνουμε ένα υλικό για να βρούμε την ιδέα, αλλά ψάχνουμε το υλικό που θα εκφράσει την ιδέα μας με τον ακριβέστερο για εμάς τρόπο.

Ο δεύτερος λόγος είναι καθαρά η προσωπική μου ανάγκη συνεχούς εξέλιξης τεχνικά, εννοιολογικά και συναισθηματικά.

Σε εννοιολογικό επίπεδο, ποια είναι τα θέματα που σε στοιχειώνουν (αν μου επιτρέπεις μια τέτοια υπερβολική έκφραση)

Πιστεύω πως από την αρχή της εικαστικής μου πορείας με απασχολούσαν κοινωνικές αναφορές και ηθικά ζητήματα της εναλλασσόμενης εποχής μας. Παρότι αυτά μπορεί να μεταλλάσσονταν ανά περιόδους ανάλογα την επικαιρότητα (πυρκαγιές, πανδημία, κτλ) θέματα όπως η μετάβαση μεταξύ καταστάσεων ήταν πάντα παρόντα. Η μετάβαση μπορεί να αναφέρεται σε απτές έννοιες όπως το εσωτερικό – εξωτερικό, ή αφαιρετικές, όπως ο χρόνος, το πριν και το  μετά.

Έτσι η δουλεία μου τα τελευταία χρόνια, από την έναρξη της πανδημίας, συσχετίστηκε με τον περιορισμό και με την ελευθερία. Δύο έννοιες οι οποίες κατά περίπτωση μπορεί να εναλλάσσονται, και τα όρια μεταξύ τους να συγχέονται.

Για παράδειγμα κατά τον Νίτσε ένας πνευματικός άνθρωπος μπορεί να εξελιχθεί μόνο μέσω της απομόνωσης και της ενδοσκόπησης, να βρει μια προσωπική ελευθερία, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με την άποψη του Αριστοτέλη σχετικά με την απομόνωση. Τα έργα που παρουσιάζονται στην έκθεση μετεωρίζονται ανάμεσα σε αυτές τις δυο καταστάσεις παρουσιάζοντας χώρους ηρεμίας αλλά και περιορισμού.

Οι ιεροί σου τόποι είναι προσωπικά σου σύμβολα; Ή αναφέρονται σε συλλογικά αρχέτυπα;

Μάλλον μια μίξη προσωπικών αισθαντικών συμβόλων όπως το γυναικείο σώμα, ο σπόρος και το φυτό, δεμένα με την έννοια της γέννησης και τον κύκλο της ζωής. Άλλα πάλι είναι στοιχεία αρχιτεκτονικά, η σκάλα ή η αψίδα, μεταφέροντας την ανάπτυξη, την εξέλιξη, την στήριξη. Η επιλογή αυτών σχετίζεται σίγουρα με προσωπικά βιώματα και αναμνήσεις, που, λαμβάνοντας υπ’ όψιν την άποψη του Νίτσε σχετικά με την απομόνωση, ήρθαν στην επιφάνεια. Ο συνδυασμός τους και η αποκωδικοποίηση τους από το κοινό βέβαια μπορεί να έχει διαφορετικές προσεγγίσεις, καθώς η απομόνωση δεν είχε για όλους την ίδια επίδραση, ούτε έχουμε όλοι τα ίδια βιώματα.

Το κόσμημα τι ρόλο παίζει σε όλα αυτά; Ειναι η αφετηρία; Ή ενα παρακλάδι; Πώς συνδέεται με όλη σου την έρευνα και το έργο;

Όπως προανέφερα σχετικά με την σημαντικότητα της μεταφορά της ιδέας προς το κοινό, δύναται κατά περίπτωση να τροποποιηθεί το μέσο, το υλικό, η διάσταση, κτλ. Το κόσμημα για μένα παραμένει ένα γλυπτικό έργο σε μικρή κλίμακα. Αυτό προσφέρει κατά την άποψη μου δυο βασικά προτερήματα. Πρώτον φέρεται από ένα σώμα, άρα μεταφέρεται εκτός ενός δεδομένου χώρου, και πιθανόν αγγίζει ένα μεγαλύτερο κι ίσως όχι προετοιμασμένο κοινό. Δεύτερον και πιο σημαντικό αλλάζει τον τρόπο θέασης του έργου σε κάτι απτικό, άμεσο και οικείο, ο θεατής μετατρέπεται σε μέρος του έργου, παύει να είναι παρατηρητής εξ αποστάσεως.

Τί ρόλο παίζει για σένα το κόσμημα το οποίο φέρεται από ένα σώμα;

Διευκρινίζοντας, η επιλογή της κλίμακας για τη δημιουργία είναι εξίσου σημαντική με την επιλογή του υλικού ή του τίτλου ως προς τη μετάβαση της ιδέας ή του συναισθήματος προς το κοινό. Αυτό δε σημαίνει ότι η μεγάλη κλίμακα είναι πάντα η καλύτερη επιλογή. Ένα γλυπτό μπορεί να κρατήσει τον θεατή σε απόσταση, όπως μια επιγραφή μην αγγίζεται, ένα κόσμημα αντίθετα θα φέρει τον θεατή σε επαφή και άμεση επικοινωνία με το έργο. Φυσικά υπάρχουν περιπτώσεις όπου ένα έργο οφείλει να σταθεί ισάξια απέναντι στον θεατή ή και να τον αγκαλιάσει, όπως μια εγκατάσταση στο χώρο.

Διδάσκεις τέχνη. Υπάρχει κάποια εποχη, σχολή, ή συγκεκριμενο καλλιτεχνικό έργο απ το οποίο εμπνέεσαι; Θα μου αναφέρεις κάποιους καλλιτέχνες που επηρέασαν το έργο σου;

Όπως και οι έννοιες και τα σύμβολα της δουλείας μου, έτσι εξελίσσονται και οι καλλιτέχνες ή τα κινήματα τα οποία επηρεάζουν είτε την αισθητική είτε την εννοιολογική πλευρά της δουλείας μου. Σίγουρα οι αρχιτεκτονικά σουρεαλιστικοί χώροι του Giorgio de Chirico σε συνδυασμό με τα ανθρωπόμορφα και εσωστρεφή έργα του Anthony Gormley έχουν υπάρξει ακρογωνιαίοι λίθοι στα πιο πρόσφατα έργα μου. Δε θα μπορούσα να παραλείψω αναφορές στην  Arte Povera και τον Luciano Fabro όπως και το κίνημα του Νέο Ρεαλισμού με την αμεσότητα των συμβολισμών του Yves Klein.

Ο Κωνσταντίνος Παπαδούκας γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε γλυπτική στο Loughborough University School of Art & Design της Αγγλίας (BA Fine Art Sculpture First Class Honours) και στο Wimbledon College of Art (MA Fine Art Sculpture). Σήμερα παράλληλα με τη προσωπική του δράση στον τομέα της Τέχνης, διδάσκει Γλυπτική στη Βακαλό, και Art and Design στο CGS World School.